Co zrobić, gdy firma chce sprzedawać z dłuższym terminem płatności, ale boi się opóźnień?

07.10.2026
Dłuższy termin płatności

Dłuższy termin płatności może być ważnym elementem negocjacji handlowych. Dla odbiorcy oznacza więcej czasu na zapłatę za dostarczony towar lub wykonaną usługę, a sprzedawcy może ułatwić pozyskanie kontraktu, zwiększenie wartości zamówienia albo utrzymanie ważnego klienta. Taka decyzja ma jednak konsekwencje finansowe – firma dłużej czeka na środki, które w tym czasie pozostają w należnościach.

Dlatego pytanie nie powinno brzmieć wyłącznie: „czy możemy dać klientowi 60 albo 90 dni?”, ale również: „czy możemy finansować tę sprzedaż przez cały ten okres i co się stanie, jeśli odbiorca dodatkowo opóźni zapłatę?”. Dłuższy termin płatności jest bowiem nie tylko warunkiem handlowym, lecz także decyzją dotyczącą kapitału obrotowego i poziomu ryzyka akceptowanego przez przedsiębiorstwo.

Dłuższy termin płatności oznacza większe zaangażowanie kapitału

Jeżeli firma wystawia fakturę z terminem płatności za 60 dni zamiast za 30 dni, przez dodatkowy miesiąc nie dysponuje środkami wynikającymi z tej należności. W tym czasie nadal musi regulować własne zobowiązania – wobec dostawców, pracowników czy urzędu – oraz finansować realizację kolejnych zamówień. Im większa skala sprzedaży z odroczonym terminem płatności, tym większa część kapitału pozostaje związana w należnościach.

Nie musi to stanowić problemu, jeżeli przedsiębiorstwo dysponuje odpowiednią rezerwą środków albo innym źródłem finansowania. Ryzyko rośnie jednak wtedy, gdy kilka dużych faktur ma podobne terminy płatności, znaczna część sprzedaży przypada na jednego odbiorcę lub kontrahent zaczyna dodatkowo opóźniać zapłatę. Przed wydłużeniem terminu warto więc ocenić, jak zmieni się poziom należności i zapotrzebowanie firmy na kapitał obrotowy oraz czy przedsiębiorstwo zachowa możliwość terminowego regulowania własnych zobowiązań także przy opóźnieniu części wpływów.

Jak bezpiecznie wydłużyć termin płatności?

Dłuższy termin nie musi być standardem dostępnym dla każdego odbiorcy. Warunki można różnicować w zależności od wiarygodności kontrahenta, historii współpracy, wartości zamówień i poziomu ekspozycji, jaki sprzedawca jest gotowy zaakceptować. Inaczej można oceniać wieloletniego klienta regularnie regulującego zobowiązania, a inaczej nowego odbiorcę, który już przy pierwszych zamówieniach oczekuje wysokiego limitu i długiego terminu płatności.

Przed podjęciem decyzji warto sprawdzić:

  • dotychczasową terminowość płatności odbiorcy,
  • dostępne informacje o jego sytuacji finansowej i zadłużeniu,
  • wartość bieżących i planowanych zamówień,
  • łączną wartość otwartych należności wobec kontrahenta,
  • udział odbiorcy w całym portfelu należności,
  • wpływ potencjalnego opóźnienia na własne przepływy pieniężne.

Na tej podstawie można ustalić nie tylko termin płatności, ale również limit kupiecki, czyli maksymalny poziom zaangażowania wobec konkretnego odbiorcy. Sam wzrost zamówień nie zawsze jest wyłącznie pozytywnym sygnałem. Jeżeli jednocześnie pogarsza się terminowość płatności, dalsze zwiększanie sprzedaży może prowadzić do szybkiego wzrostu ekspozycji na coraz bardziej ryzykownego kontrahenta.

Równie ważne jest przygotowanie własnych przepływów pieniężnych. Firma powinna wiedzieć, jakie należności staną się wymagalne w kolejnych tygodniach i jak przewidywane wpływy mają się do planowanych wydatków. Dzięki temu można wcześniej zauważyć, że wydłużanie terminów zaczyna tworzyć lukę w finansowaniu bieżącej działalności, zamiast dostrzec problem dopiero wtedy, gdy zabraknie środków na własne zobowiązania.

Co przepisy mówią o długich terminach płatności?

Zasady ustalania terminów płatności w transakcjach handlowych reguluje ustawa o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych. W relacjach między przedsiębiorcami punktem odniesienia jest termin 60 dni, przy czym możliwość ustalenia dłuższego terminu zależy między innymi od statusu stron oraz od tego, czy takie postanowienie nie jest rażąco nieuczciwe wobec wierzyciela. Szczególne zasady obowiązują między innymi wtedy, gdy dłużnikiem jest duży przedsiębiorca, a wierzycielem mikro-, mały lub średni przedsiębiorca.

Odrębne reguły dotyczą transakcji, w których dłużnikiem jest podmiot publiczny. Co do zasady termin zapłaty nie może wówczas przekraczać 30 dni, natomiast w przypadku podmiotu publicznego będącego podmiotem leczniczym limit wynosi 60 dni. W razie opóźnienia wierzycielowi mogą przysługiwać ustawowe odsetki za opóźnienie w transakcjach handlowych, a po spełnieniu ustawowych warunków również rekompensata za koszty odzyskiwania należności.

Oznacza to, że termin 90 czy 120 dni nie powinien być ustalany wyłącznie na podstawie negocjacji handlowych. Przed jego zaakceptowaniem trzeba uwzględnić status obu stron transakcji i ograniczenia wynikające z przepisów.

Co zrobić, jeśli kontrahent zapłaci po terminie?

Opóźnienie nie powinno automatycznie oznaczać zakończenia współpracy. Najpierw warto ustalić jego przyczynę. Jednorazowy błąd administracyjny, przejściowy problem z płynnością, spór dotyczący realizacji umowy i trwałe problemy finansowe odbiorcy wymagają różnych działań.

Jeżeli opóźnienia zaczynają się powtarzać, istotne staje się ograniczenie dalszej ekspozycji. Można ponownie ocenić limit kupiecki, skrócić termin płatności przy kolejnych transakcjach, ograniczyć wartość następnych dostaw albo uzależnić dalszą sprzedaż na kredyt kupiecki od uregulowania części zaległości. W przypadku przeterminowanej należności działania mogą obejmować również kontakt z kontrahentem, wezwanie do zapłaty, naliczenie należnych odsetek czy – jeżeli problem nie zostanie rozwiązany – dochodzenie roszczenia.

Nie istnieje jeden harmonogram odpowiedni dla wszystkich należności, zgodnie z którym po określonej liczbie dni zawsze należy wysłać monit, rozpocząć windykację lub skierować sprawę do sądu. Tempo i zakres reakcji powinny zależeć od wartości należności, historii współpracy, przyczyny opóźnienia oraz aktualnej oceny sytuacji kontrahenta.

Jak faktoring pozwala zaoferować dłuższy termin bez równie długiego oczekiwania na pieniądze?

Dłuższy termin płatności dla odbiorcy nie musi oznaczać, że sprzedawca przez cały ten okres będzie finansował należność wyłącznie z własnych środków. Faktoring pozwala oddzielić termin handlowy zaoferowany kontrahentowi od momentu, w którym przedsiębiorstwo uzyskuje finansowanie wystawionej faktury.

Po sprzedaży towaru lub wykonaniu usługi i wystawieniu faktury wierzytelność może zostać przekazana do finansowania. Faktor wypłaca zaliczkę zgodnie z warunkami umowy, dzięki czemu część środków wraca do bieżącego obrotu przed terminem zapłaty przez odbiorcę. W rozwiązaniach KUKE Finance zaliczka może wynosić do 90% wartości faktury, przy czym rzeczywiste warunki finansowania wynikają z konkretnej umowy.

Znaczenie ma również rodzaj faktoringu:

  • faktoring z regresem – służy przede wszystkim wcześniejszemu finansowaniu należności. Faktor nie przejmuje ryzyka niewypłacalności odbiorcy, dlatego w przypadku braku zapłaty w dodatkowym terminie określonym w umowie faktorant może być zobowiązany do zwrotu wypłaconej zaliczki,
  • faktoring pełny – łączy wcześniejsze finansowanie z przejęciem przez faktora ryzyka niewypłacalności odbiorców objętych ochroną, w zakresie wynikającym z umowy.

Faktoring co do zasady nie wymaga skracania terminu płatności uzgodnionego z odbiorcą. Pozwala natomiast wcześniej uzyskać finansowanie należności. Firma może więc zaproponować klientowi bardziej elastyczne warunki handlowe, nie wydłużając w takim samym stopniu okresu, przez który finansuje sprzedaż własnym kapitałem.

Dłuższy termin płatności może być świadomym elementem polityki sprzedażowej, jeżeli przedsiębiorstwo kontroluje poziom ekspozycji, monitoruje zachowanie płatnicze odbiorców i wie, w jaki sposób sfinansuje okres oczekiwania na środki. Wtedy większa elastyczność wobec klienta nie musi oznaczać automatycznego zwiększenia ryzyka po stronie sprzedawcy.

Źródło: art. 7, art. 8 i art. 10 ustawy z 8 marca 2013 r. o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych;