Sprzedaż z odroczonym terminem płatności oznacza, że przedsiębiorstwo dostarcza towar lub wykonuje usługę przed otrzymaniem pieniędzy. Do dnia zapłaty środki pozostają w należnościach, dlatego firma bierze na siebie ryzyko związane z terminowością i wypłacalnością odbiorcy. Im większa wartość transakcji i dłuższy termin płatności, tym większe znaczenie ma wcześniejsza ocena kontrahenta.
Weryfikacja nie daje gwarancji zapłaty, ale pozwala lepiej oszacować ryzyko i dopasować warunki współpracy do sytuacji odbiorcy. Powinna obejmować potwierdzenie danych rejestrowych, ocenę sytuacji prawnej i finansowej oraz historię płatniczą.
Pierwszym krokiem jest potwierdzenie, z kim przedsiębiorstwo faktycznie zawiera transakcję. W przypadku jednoosobowych działalności gospodarczych podstawowe dane można sprawdzić w CEIDG, a informacje o spółkach i innych podmiotach wpisanych do rejestru przedsiębiorców – w KRS. Warto zweryfikować nie tylko nazwę, NIP czy adres, ale również sposób reprezentacji i osoby uprawnione do działania w imieniu firmy.
Przy większej wartości sprzedaży warto rozszerzyć analizę o informacje dotyczące sytuacji prawnej kontrahenta. Znaczenie mogą mieć dane o postępowaniach restrukturyzacyjnych, upadłościowych lub likwidacyjnych, a także informacje dostępne w Krajowym Rejestrze Zadłużonych. Jeżeli odbiorca jest podatnikiem VAT, pomocny będzie również Wykaz podatników VAT, który pozwala sprawdzić jego status i zgłoszone rachunki bankowe.
Pomocne mogą być biura informacji gospodarczej, które udostępniają informacje o zobowiązaniach przedsiębiorców, w tym o zaległych płatnościach. Przy bardziej rozbudowanej analizie można korzystać także z raportów dotyczących historii kredytowej i kondycji finansowej firmy. Zakres dostępnych danych zależy od źródła oraz uprawnień do ich uzyskania.
Jeżeli współpraca już trwa, jednym z najważniejszych źródeł informacji jest własna historia rozliczeń. Częstsze przekraczanie terminów, wydłużające się opóźnienia albo szybki wzrost wartości zamówień przy pogarszającej się terminowości płatności mogą wskazywać, że warunki dalszej sprzedaży wymagają ponownej oceny.
Przy większej ekspozycji warto przeanalizować dostępne dane finansowe kontrahenta. Sam poziom przychodów nie mówi jeszcze wiele o zdolności do regulowania zobowiązań. Znaczenie mają również rentowność, zadłużenie, poziom środków pieniężnych, należności i zobowiązania krótkoterminowe oraz zmiany tych pozycji w kolejnych okresach.
Najwięcej informacji daje analiza trendu. Jednorazowo słabszy wynik nie musi oznaczać problemów, podobnie jak wysoka sprzedaż nie gwarantuje dobrej płynności. Większą uwagę warto zwracać na sytuacje, w których rosną zobowiązania, pogarsza się wynik finansowy albo maleje poziom dostępnych środków.
Przy sprzedaży zagranicznej zakres weryfikacji zależy od kraju odbiorcy. W przypadku kontrahentów z Unii Europejskiej system VIES (VAT Information Exchange System) pozwala potwierdzić status numeru VAT dla transakcji wewnątrzwspólnotowych. Ocenę warto uzupełnić o krajowe rejestry przedsiębiorców, dostępne dokumenty finansowe oraz raporty gospodarcze.
Przy większych transakcjach szczególnego znaczenia nabiera jakość i dostępność informacji o odbiorcy. Jeśli firma ma ograniczone dane o jego sytuacji i historii płatniczej, warunki kredytu kupieckiego powinny być ustalane ostrożniej.
Wynik analizy powinien prowadzić do konkretnej decyzji handlowej. Ten sam kontrahent może być akceptowalnym odbiorcą przy niewielkiej transakcji, ale stanowić zbyt duże ryzyko przy wysokim limicie i długim terminie płatności. Ocena wiarygodności powinna więc zawsze uwzględniać skalę planowanej współpracy.
Przed przyznaniem lub zwiększeniem kredytu kupieckiego warto sprawdzić:
Na tej podstawie można ustalić termin płatności, limit kupiecki i ewentualne dodatkowe zabezpieczenia. Przy wyższym poziomie ryzyka nie zawsze trzeba rezygnować ze współpracy. Można ograniczyć wartość otwartych należności, skrócić termin płatności albo uzależnić kolejne dostawy od spłaty wcześniejszych faktur.
Największą wartość daje połączenie danych z rejestrów, informacji finansowych, własnej historii rozliczeń oraz kontroli bieżącej ekspozycji. Dzięki temu warunki sprzedaży z odroczonym terminem płatności można dopasować do rzeczywistego poziomu ryzyka po stronie przedsiębiorstwa.