Duży kontrakt może oznaczać wzrost przychodów, ale jednocześnie istotnie zwiększyć zapotrzebowanie na kapitał obrotowy. Przedsiębiorstwo często musi wcześniej kupić materiały, zwiększyć zapasy, opłacić transport, rozszerzyć produkcję albo zaangażować dodatkowych pracowników, podczas gdy zapłata od klienta pojawi się dopiero po wykonaniu zamówienia i upływie uzgodnionego terminu płatności.
W efekcie atrakcyjne zlecenie może przez kilka tygodni lub miesięcy angażować znaczną część dostępnych środków pieniężnych. Problem nie musi wynikać z niskiej rentowności kontraktu. Kluczowa jest różnica pomiędzy momentem poniesienia kosztów a momentem wpływu środków od odbiorcy. Im większa wartość zamówienia i dłuższy cykl realizacji, tym większe znaczenie ma zarządzanie kapitałem obrotowym i dobór finansowania do poszczególnych etapów kontraktu.
Kapitał obrotowy jest potrzebny do finansowania bieżącego cyklu działalności przedsiębiorstwa. Środki mogą być zaangażowane między innymi w zapasy, produkcję oraz należności oczekujące na zapłatę. W przypadku dużego kontraktu wszystkie te elementy mogą rosnąć jednocześnie, zwiększając zapotrzebowanie na finansowanie jeszcze zanim firma otrzyma płatność.
Znaczenie ma również kapitał obrotowy netto, czyli relacja pomiędzy aktywami bieżącymi a zobowiązaniami krótkoterminowymi. Duży wzrost zapasów i należności przy jednoczesnej konieczności szybkiego regulowania zobowiązań wobec dostawców może przejściowo pogorszyć płynność przedsiębiorstwa, nawet jeśli sam kontrakt pozostaje rentowny.
Firma może najpierw zwiększyć zapasy lub kupić surowce, następnie przez określony czas realizować zamówienie, a po dostarczeniu towaru lub wykonaniu usługi jeszcze czekać na zapłatę. Jeżeli faktura ma termin 60 czy 90 dni, okres pomiędzy pierwszym wydatkiem a wpływem pieniędzy może być znacznie dłuższy niż sam termin płatności.
Dlatego przed przyjęciem większego zamówienia warto ustalić nie tylko przewidywaną marżę, ale również:
Takie podejście pozwala dokładniej określić rzeczywiste zapotrzebowanie na kapitał obrotowy. Kontrakt może być rentowny, a mimo to powodować napięcie w przepływach pieniężnych, jeżeli środki trzeba zaangażować znacznie wcześniej, niż wrócą do przedsiębiorstwa.
Nie każde źródło finansowania odpowiada na ten sam moment cyklu operacyjnego. Jeżeli firma potrzebuje środków jeszcze przed sprzedażą, na przykład na zakup materiałów, zwiększenie zapasów, produkcję lub transport, nie posiada jeszcze wierzytelności, którą można przedstawić do faktoringu. Na tym etapie większe znaczenie mogą mieć własne środki, zaliczka od klienta, finansowanie dostawców lub kredyt obrotowy.
Sytuacja zmienia się po wykonaniu usługi lub dostarczeniu towaru i wystawieniu faktury. Powstaje wtedy należność, ale środki pieniężne mogą pozostawać niedostępne jeszcze przez 30, 60 czy 90 dni. Jeżeli firma finansuje cały ten okres wyłącznie z własnej gotówki lub limitu kredytowego, kapitał wykorzystany do realizacji jednego kontraktu może być przez dłuższy czas niedostępny do kolejnych zamówień.
Właśnie na tym etapie zastosowanie może mieć faktoring. Faktor finansuje wierzytelność powstałą po sprzedaży, dzięki czemu przedsiębiorstwo może wcześniej odzyskać dostęp do części środków związanych w należności. Gotówka może następnie zostać wykorzystana do regulowania bieżących zobowiązań, spłaty zobowiązań wobec dostawców albo rozpoczęcia realizacji kolejnego kontraktu.
W większych projektach różne źródła finansowania mogą więc odpowiadać za różne etapy tego samego cyklu. Finansowanie obrotowe może pokrywać koszty poprzedzające sprzedaż, natomiast faktoring może uwalniać środki po wystawieniu faktury. Nie oznacza to, że każda firma potrzebuje obu rozwiązań. Decyzja powinna wynikać z tego, w którym momencie rzeczywiście powstaje luka finansowa i jak wpływa ona na sytuację finansową przedsiębiorstwa.
Z punktu widzenia dużego kontraktu najważniejszą funkcją faktoringu jest skrócenie okresu pomiędzy powstaniem należności a dostępem do środków. Termin płatności uzgodniony z klientem nie musi się zmieniać, ale faktorant nie musi czekać na jego upływ, aby ponownie wykorzystać część kapitału zaangażowanego wcześniej w realizację zamówienia.
Ma to szczególne znaczenie, gdy przedsiębiorstwo realizuje kilka dużych kontraktów jeden po drugim. Bez dodatkowego finansowania każde kolejne zlecenie może wymagać ponownego zaangażowania gotówki, podczas gdy środki z poprzedniej sprzedaży nadal pozostają w należnościach. W pewnym momencie tempo wzrostu może więc zostać ograniczone nie przez brak zamówień, lecz przez niewystarczający poziom kapitału pracującego dostępnego do finansowania kolejnych projektów.
Przy ocenie możliwości finansowania trzeba uwzględnić także strukturę należności i zobowiązań. Duża faktura wystawiona jednemu odbiorcy oznacza większą koncentrację niż portfel wielu mniejszych należności. Znaczenie ma również historia płatnicza kontrahenta, termin zapłaty, wartość zobowiązań krótkoterminowych oraz warunki konkretnej umowy faktoringowej.
W faktoringu z regresem ryzyko niewypłacalności odbiorcy pozostaje po stronie faktoranta. Jeżeli kontrahent nie zapłaci, rozliczenie wcześniej wypłaconych środków odbywa się zgodnie z warunkami umowy. W faktoringu pełnym faktor może przejąć ryzyko niewypłacalności odbiorców objętych umową, ale zakres ochrony nie obejmuje automatycznie każdej przyczyny braku zapłaty.
Finansowanie większych kontraktów wymaga więc spojrzenia na cały cykl: od pierwszych wydatków, przez wzrost zapasów i realizację zamówienia, aż do powstania należności i zapłaty faktury. Jeżeli największe zapotrzebowanie na kapitał obrotowy pojawia się przed sprzedażą, potrzebne jest finansowanie tego etapu. Jeżeli natomiast środki pozostają związane już po wykonaniu kontraktu, faktoring może skrócić okres oczekiwania na ich ponowne wykorzystanie i ograniczyć ryzyko, że kolejne zamówienie zostanie zablokowane przez brak dostępnej gotówki.