Wzrost sprzedaży zwykle oznacza więcej zamówień i większe przychody, ale jednocześnie może zwiększać zapotrzebowanie firmy na kapitał obrotowy. Problem pojawia się szczególnie wtedy, gdy koszty realizacji nowych kontraktów trzeba ponosić na bieżąco, a odbiorcy regulują faktury dopiero po 30, 60 czy 90 dniach. Jeżeli dodatkowo część kontrahentów przekracza uzgodnione terminy płatności, luka pomiędzy wydatkami a wpływami jeszcze się zwiększa.
Firma może więc zwiększać sprzedaż, a jednocześnie mieć coraz mniej dostępnej gotówki. Wynagrodzenia, podatki, składki ZUS, zakupy materiałów czy zobowiązania wobec dostawców trzeba regulować niezależnie od tego, kiedy klienci zapłacą za wcześniejsze dostawy lub usługi. Przy szybkim wzroście znaczenie ma zatem nie tylko rentowność nowych kontraktów, ale również ich wpływ na przepływy pieniężne.
Każda kolejna transakcja z odroczonym terminem płatności zwiększa wartość należności oczekujących na zapłatę. Jeżeli przedsiębiorstwo musi wcześniej sfinansować zakup towaru, materiałów, produkcję lub wykonanie usługi, przez pewien czas angażuje własny kapitał, zanim otrzyma środki od odbiorcy. Przy niewielkiej skali działalności różnica ta może być stosunkowo łatwa do pokrycia, ale wraz ze wzrostem sprzedaży rośnie również kwota potrzebna do finansowania całego cyklu.
Trzeba przy tym odróżnić długi termin płatności od opóźnienia. Faktura z terminem 60 dni do momentu jego upływu nie jest należnością przeterminowaną. Firma finansuje wówczas okres kredytu kupieckiego uzgodnionego z kontrahentem. Jeżeli odbiorca nie płaci również po terminie, okres zamrożenia kapitału się wydłuża, a przedsiębiorstwo musi dłużej finansować działalność bez oczekiwanego wpływu.
Skala tego problemu pozostaje duża. W badaniu Skaner MŚP przeprowadzonym dla BIG InfoMonitor i BIK w 2026 r. 87% przedsiębiorców deklarowało, że ich kontrahenci spóźniają się z płatnościami za faktury, a 74% wskazywało, że przeterminowane należności negatywnie wpływają na kondycję ich działalności. Szczególnego znaczenia nabiera więc nie tylko wartość sprzedaży, ale również rzeczywisty czas oczekiwania na zapłatę.
Na płynność wpływa także koncentracja portfela odbiorców. Jeżeli znaczna część przychodów zależy od jednego lub kilku klientów, problemy płatnicze pojedynczego kontrahenta mogą istotnie ograniczyć środki dostępne do finansowania kolejnych zamówień. W przedsiębiorstwie o bardziej rozproszonej sprzedaży wpływ pojedynczego opóźnienia jest zwykle mniejszy.
Podstawą jest prognozowanie przepływów pieniężnych z uwzględnieniem rzeczywistych terminów wpływów i wydatków. Firma powinna wiedzieć nie tylko, ile faktur wystawiła i jakie przychody planuje osiągnąć, ale przede wszystkim kiedy może spodziewać się zapłaty oraz jakie zobowiązania będzie musiała wcześniej uregulować. Pozwala to ocenić, czy wzrost sprzedaży można sfinansować z własnych środków, czy potrzebne będzie dodatkowe źródło kapitału.
Istotne jest również bieżące monitorowanie należności. Sam termin zapisany na fakturze nie daje pełnego obrazu sytuacji, jeśli dany odbiorca regularnie płaci później. Przy planowaniu przepływów warto więc uwzględniać rzeczywistą historię rozliczeń kontrahentów, wartość należności przeterminowanych oraz udział największych klientów w całym portfelu.
Jeżeli termin płatności zostanie przekroczony, trzeba ustalić przyczynę braku zapłaty. Inaczej należy oceniać krótkie opóźnienie, inaczej problemy finansowe lub niewypłacalność kontrahenta, a jeszcze inaczej spór dotyczący samej wierzytelności. W przypadku opóźnienia przedsiębiorcy mogą również przysługiwać odsetki ustawowe za opóźnienie w transakcjach handlowych oraz rekompensata za koszty odzyskiwania należności. Wysokość tej rekompensaty wynika z art. 10 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych i zależy od wartości świadczenia pieniężnego.
Dla firmy, która szybko zwiększa sprzedaż, kluczowe jest jednak reagowanie jeszcze przed powstaniem przeterminowanych należności. Jeżeli wraz z kolejnymi kontraktami systematycznie rośnie wartość faktur oczekujących na zapłatę, przedsiębiorstwo powinno ocenić, czy posiada wystarczające środki na pokrycie okresu pomiędzy poniesieniem kosztów a otrzymaniem płatności.
Faktoring pozwala finansować wierzytelności wynikające ze sprzedaży z odroczonym terminem płatności. Zamiast czekać do dnia zapłaty przez odbiorcę, faktorant może wcześniej otrzymać część wartości należności i wykorzystać środki na realizację kolejnych zamówień, zakupy materiałów, regulowanie zobowiązań czy inne wydatki związane ze wzrostem działalności.
W KUKE Finance zaliczka może wynosić do 90% wartości faktury, przy czym rzeczywisty poziom finansowania oraz pozostałe warunki zależą od konkretnej oferty i umowy. Po zapłacie należności przez kontrahenta następuje dalsze rozliczenie zgodnie z zasadami danego produktu faktoringowego.
Z punktu widzenia rosnącej firmy najważniejsza jest zmiana momentu dostępu do środków. Im więcej sprzedaży realizowanej z odroczonym terminem płatności, tym większa wartość kapitału może pozostawać związana w należnościach. Faktoring pozwala wcześniej uruchomić część tych środków, dzięki czemu wzrost sprzedaży nie musi być finansowany wyłącznie z posiadanej gotówki.
Trzeba jednak pamiętać, że finansowanie należności i przejęcie ryzyka braku zapłaty to dwie różne kwestie. W faktoringu z regresem ryzyko niewypłacalności odbiorcy pozostaje po stronie faktoranta. Jeżeli kontrahent nie zapłaci w dodatkowym terminie określonym w umowie, przedsiębiorstwo jest zobowiązane do rozliczenia wypłaconej zaliczki. W faktoringu pełnym ryzyko niewypłacalności kontrahentów objętych umową przejmuje faktor. Zakres ochrony wynika jednak z warunków umowy i nie obejmuje automatycznie każdej przyczyny braku zapłaty.
Faktoring powinien być przy tym wykorzystywany przede wszystkim do finansowania wierzytelności wynikających z bieżącej sprzedaży, a nie traktowany jako sposób na rozwiązanie problemu faktur od dłuższego czasu pozostających po terminie. Jeżeli kontrahent już nie zapłacił, potrzebna jest również ocena przyczyny opóźnienia i sposobu odzyskania należności.
Rosnąca sprzedaż nie oznacza więc automatycznie większej ilości dostępnej gotówki. Im szybciej zwiększa się wartość należności, tym większego znaczenia nabiera kontrola przepływów pieniężnych i zapewnienie finansowania odpowiadającego cyklowi działalności. Faktoring może w takim modelu służyć do wcześniejszego uruchamiania środków z należności i finansowania kolejnych kontraktów, przy czym dostępny limit, koszt oraz zakres ryzyka zależą od indywidualnych warunków współpracy.